Hoe kun je de kwaliteit van je sperma op natuurlijke wijze verbeteren?

Wanneer je al maanden probeert zwanger te worden zonder succes, is het heel normaal dat er twijfels en zorgen ontstaan. Je stelt jezelf de vraag: “Werkt alles wel zoals het zou moeten?”

Bij veel koppels ligt de oorzaak van onvruchtbaarheid (gedeeltelijk) bij de spermakwaliteit. Het goede nieuws is dat dit vaak te verbeteren is.

Inzicht krijgen in hoe je levensstijl de kwaliteit van je sperma beïnvloedt, is de eerste stap.

Met relatief eenvoudige aanpassingen, zoals gezonder eten, stress verminderen of bepaalde gewoonten vermijden, kun je de beweeglijkheid, morfologie en het aantal zaadcellen verbeteren.

Als jij en je partner een kinderwens hebben, helpt deze gids je te begrijpen wat er mogelijk speelt en wat je concreet kunt doen om de kwaliteit van je sperma op een natuurlijke en effectieve manier te verbeteren.

Wat is spermakwaliteit?

Met spermakwaliteit bedoelen we een aantal parameters die samen iets zeggen over het voortplantingsvermogen van het sperma. Deze zijn gebaseerd op de referentiewaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO, 2021). De belangrijkste parameters zijn:

• Zaadcelconcentratie. Dit is het aantal zaadcellen in het ejaculaat. Als de concentratie lager is dan 16 miljoen/mL of 39 miljoen/ejaculaat, kan dit het zwanger worden bemoeilijken. Hoe meer zaadcellen aanwezig zijn, hoe groter de kans dat er één de eicel bereikt en bevrucht. Bij een laag aantal zaadcellen spreken we van oligozoöspermie.
• Zaadcelmotiliteit. Dit verwijst naar het vermogen van zaadcellen om zich voort te bewegen door de baarmoederhals, de baarmoeder en de eileiders richting de eicel. Normaal gesproken is de totale beweeglijkheid (progressief + niet-progressief) 42% of hoger, of de progressieve beweeglijkheid 30% of hoger. Als het lager is, dan spreken we van asthenozoöspermie.

• Morfologie. Dit gaat over de vorm van de zaadcellen (kop, middenstuk en staart). Hoewel morfologie minder doorslaggevend is dan het aantal of de beweeglijkheid, geldt: hoe meer normaal gevormde zaadcellen (ovale kop, slank middenstuk en een gelijkmatige staart), hoe groter de kans op een zwangerschap. Als minder dan 4% van de zaadcellen een normale vorm heeft, spreken we van teratozoöspermie.
• Spermavolume. Normaal produceer je per ejaculatie tussen de 1,4 en 5–6 milliliter sperma. Dit volume wordt beïnvloed door hoe vaak je ejaculeert: hoe vaker, hoe lager het volume; en hoe langer de periode van onthouding, hoe hoger het volume.

Al deze parameters worden onderzocht via een spermaonderzoek (seminogram), de standaardtest om de mannelijke vruchtbaarheid te beoordelen.

Hoe kun je de beweeglijkheid van je spermacellen verbeteren?

De beweeglijkheid is een van de belangrijkste indicatoren van spermakwaliteit en vaak een van de eerste die achteruitgaat. Wat je kunt doen:

• Vermijd warmte in de genitale zone (sauna’s, laptop op schoot, telefoon in de broekzak, strakke kleding).
• Doe aan matige lichaamsbeweging en vermijd overtraining.
• Verhoog de inname van antioxidanten (vitamine C, vitamine E, selenium, zink, co-enzym Q10), die sperma helpen beschermen tegen oxidatieve stress.
• Houd een gezond lichaamsgewicht aan, want overtollig vet tast hormoonspiegels aan.
• Vermijd tabak, alcohol en drugs. Deze verminderen de beweeglijkheid van sperma.

Hoe kun je de vorm van je spermacellen verbeteren?

Ook de vorm van zaadcellen kan verbeteren door aanpassingen in je leefstijl:

• Eet voeding rijk aan omega-3 (vette vis, walnoten, chiazaad). Deze vetzuren zijn betrokken bij de vorming van celmembranen.
• Zorg voor voldoende fruit en groenten met antioxidanten, die het DNA van het sperma helpen beschermen.
• Vermijd blootstelling aan pesticiden en chemicaliën, en kies waar mogelijk voor biologisch voedsel.

Beperk alcoholgebruik, want dit beïnvloedt de productie en rijping van sperma.

Houd er rekening mee dat spermatogenese, het proces van spermavorming, ongeveer 74 dagen duurt. Positieve veranderingen worden daarom meestal zichtbaar na 2 tot 3 maanden.

Wanneer is het verstandig om je sperma te laten onderzoeken?

Als een zwangerschap na maanden uitblijft, is het verstandig om onzekerheid weg te nemen en een specialist te raadplegen. Houd er rekening mee dat mannelijke onvruchtbaarheid vaker voorkomt dan het lijkt, ongeveer 40% van de vruchtbaarheidsproblemen heeft een mannelijke oorzaak.

Wanneer wordt een beoordeling van de spermakwaliteit aangeraden?

• Je probeert al langer dan één jaar zwanger te worden (of zes maanden als je partner ouder is dan 35).
• Er is een voorgeschiedenis van hormonale problemen, een varicocèle (spatader), testiculair trauma of infecties.
• Er zijn seksuele klachten (verminderd libido, erectie- of ejaculatieproblemen).
• Je wilt graag weten hoe vruchtbaarheid je bent vóórdat je probeert zwanger te worden.

Bij Tambre hebben we ons eigen Andrologielaboratorium. Hierdoor kunnen we de kwaliteit van sperma grondig bestuderen en de meeste gevallen van mannelijke onvruchtbaarheid oplossen zonder donorsperma.

Tijdens het eerste consult wordt meestal een volledig onderzoek uitgevoerd, waaronder:

• Medische voorgeschiedenis en evaluatie van je levensstijl.
• Bloedonderzoek.
• Spermaonderzoek (seminogram) voor aantal, beweeglijkheid en vorm.
• Daarnaast kunnen we extra tests doen als dat medisch nodig is (zoals sperma-DNA-fragmentatie, FISH, sperma- en urinekweek, enz.).
• Invriezen van sperma indien je niet aanwezig kunt zijn op de dag van de behandeling of in het buitenland woont.

Welke aanvullende onderzoeken kunnen helpen bij het beoordelen van mannelijke vruchtbaarheid?

Naast het spermaonderzoek, en afhankelijk van elk geval, kunnen we bij Tambre het vruchtbaarheidsonderzoek aanvullen met geavanceerde tests zoals:

• Comet Fertility-test om de DNA-fragmentatie van sperma te analyseren.
• Chromosperm en FISH waarmee chromosomale veranderingen in zaadcellen worden beoordeeld.
• Hormonale onderzoeken.
• Indien nodig, testiculaire biopsie. Hierbij kunnen zaadcellen rechtstreeks uit de testikel worden verkregen. Met deze techniek kunnen mannen met azoöspermie, vasectomie of obstructie van de zaadleiders via IVF vader worden met hun eigen zaadcellen.
• Ons team van urologen, endocrinologen en andrologen werkt samen om de oorzaak van onvruchtbaarheid bij de man nauwkeurig vast te stellen, of het nu gaat om een lage spermakwaliteit, obstructieve problemen, infecties of genetische oorzaken. Op basis van de resultaten neemt het medische team specifieke en persoonlijke beslissingen voor elk geval.

Veelgestelde vragen over het verbeteren van de spermakwaliteit