Cryptorchisme: wat is het en hoe beïnvloedt het de vruchtbaarheid?

Bij mannelijke vruchtbaarheid gaat het niet alleen om de kwaliteit van het sperma. Er zijn ook andere aandoeningen die van invloed kunnen zijn op het voortplantingsvermogen van de man. Een daarvan is cryptorchisme, een aandoening die vaker voorkomt dan men denkt. Deze aandoening ontstaat vóór de geboorte en kan gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid, als die niet op tijd wordt behandeld.

Begrijpen wat cryptorchisme is, hoe cryptorchisme verband houdt met vruchtbaarheid en welke behandelmogelijkheden er bestaan, ook op volwassen leeftijd, is essentieel om weloverwogen keuzes te kunnen nemen over jouw reproductieve gezondheid.

Wat is cryptorchisme?

Cryptorchisme is een ontwikkelingsstoornis waarbij één of beide testikels vóór de geboorte niet correct zijn ingedaald in het scrotum. In de meeste gevallen gaat het om één testikel en komt het relatief vaak voor dat de rechtertestikel is aangedaan.

Normaal gesproken dalen de testikels tijdens het laatste trimester van de zwangerschap vanuit de buik af naar het scrotum. Wanneer deze indaling niet volledig plaatsvindt, kan de testikel achterblijven in de buik, in het lieskanaal of in een andere abnormale positie achterblijven. Cryptorchisme verwijst dus naar het niet indalen van de testikel.

Deze aangeboren afwijking komt relatief vaak voor bij pasgeborenen, vooral bij prematuur geboren baby’s. In veel gevallen daalt de testikel tijdens de eerste 12 levensmaanden alsnog spontaan in. Gebeurt dit niet, dan is medische controle belangrijk, omdat dit de toekomstige vruchtbaarheid van het kind kan beïnvloeden.

Risico’s voor de vruchtbaarheid

Het verband tussen cryptorchisme en vruchtbaarheid is algemeen bekend. Wanneer de testikel zich niet in het scrotum bevindt, maar in de buik, wordt deze blootgesteld aan een hogere temperatuur dan normaal. Dit kan schade veroorzaken aan de kiemcellen die verantwoordelijk zijn voor de productie van zaadcellen.

De belangrijkste risico’s voor de vruchtbaarheid zijn onder meer:

• Verstoring van de aanmaak van zaadcellen.
• Verminderde spermakwaliteit.
• Een verhoogd risico op mannelijke onvruchtbaarheid, vooral bij bilateraal cryptorchisme.
• Een grotere kans op onomkeerbare testikelschade indien de aandoening niet tijdig wordt behandeld.

Deze vruchtbaarheidsrisico’s als gevolg van cryptorchisme nemen af wanneer de operatie (orchidopexie) in de eerste twee levensjaren wordt uitgevoerd. Hoe later de aandoening wordt gecorrigeerd, hoe groter de kans op testikelatrofie of een laag aantal zaadcellen op volwassen leeftijd.

Waarom beïnvloedt cryptorchisme de vruchtbaarheid?

Cryptorchisme beïnvloedt de vruchtbaarheid door een reeks biologische en degeneratieve veranderingen die optreden wanneer de testikel zich niet op de juiste plaats bevindt.

Dit zijn de belangrijkste oorzaken:

• Ongeschikte temperatuur: de testikels moeten zich ongeveer 2 tot 3 °C onder de lichaamstemperatuur bevinden om de spermatogenese (de productie van zaadcellen) normaal te laten verlopen. Als de testikel zich niet in het scrotum bevindt maar in de buik, kan de te hoge temperatuur de kiemcellen beschadigen. Deze cellen vormen de voorlopers van toekomstige zaadcellen.
• Histologische veranderingen: na verloop van tijd kan een niet-ingedaalde testikel fibrose en testikelatrofie ontwikkelen, wat betekent dat de testikel kleiner wordt. Als deze atrofie blijft voortschrijden en niet tijdig wordt gecorrigeerd, kunnen de Sertoli- en Leydigcellen verloren gaan. Deze cellen zijn essentieel voor de voeding van zaadcellen en de productie van testosteron.
• Hormonale stoornissen: cryptorchisme kan vanaf de geboorte verband houden met een tekort aan gonadotrofinen (FSH en LH). Deze hormonale stoornis kan verhinderen dat de testikel zich correct ontwikkelt en op volwassen leeftijd sperma van goede kwaliteit produceert.
• Auto-immuunreactie: verschillende studies hebben aangetoond dat cryptorchisme een reactie van het immuunsysteem tegen de eigen sperma-antigenen kan veroorzaken. Hierdoor kunnen antistoffen ontstaan die de zaadcellen aanvallen, zelfs nadat een operatie succesvol is uitgevoerd.

Diagnose en wanneer ingrijpen

De diagnose cryptorchisme wordt meestal gesteld tijdens de eerste controles van de pasgeborene. Dit gebeurt via lichamelijk onderzoek, waarbij de arts eerst het scrotum palpeert en vervolgens de buikstreek en het lieskanaal onderzoekt om de testikel of testikels te lokaliseren. In sommige gevallen kunnen beeldvormende onderzoeken nodig zijn om de niet-ingedaalde testikel te vinden.

Als de testikels met geen van deze onderzoeken kunnen worden gelokaliseerd, kan laparoscopische chirurgie nodig zijn. Met deze chirurgische techniek kan de chirurg in de buik kijken om niet-palpabele testikels op te sporen en het probleem vaak tijdens dezelfde ingreep te corrigeren.

Wanneer moet er worden ingegrepen bij cryptorchisme? Idealiter zo vroeg mogelijk, om de mogelijke gevolgen van cryptorchisme op de vruchtbaarheid te beperken. De huidige aanbevelingen zijn:

• 0 tot 6 maanden: observatie wordt aanbevolen, omdat de testikels in veel gevallen tijdens de eerste 3 tot 4 levensmaanden spontaan indalen.
• 6 tot 12 maanden: als de testikels op de leeftijd van 6 maanden nog niet zijn ingedaald, is de kans zeer klein dat dit vanzelf alsnog gebeurt. Dit is het ideale moment voor een operatie (orchidopexie).
• Uiterlijk 18 maanden: specialisten zijn het erover eens dat de operatie niet tot na de leeftijd van 18 maanden mag worden uitgesteld, omdat vanaf deze leeftijd de cellulaire schade door de hogere lichaamstemperatuur onomkeerbaar zou kunnen worden.

Behandelopties

De meest gebruikelijke behandeling voor cryptorchisme is een orchidopexie, een chirurgische ingreep waarbij de testikel definitief in het scrotum wordt geplaatst. Het is een veilige ingreep die doorgaans succesvol is, vooral wanneer deze op jonge leeftijd wordt uitgevoerd, bij voorkeur vóór de tweede verjaardag.

In bepaalde gevallen kan een hormonale behandeling worden overwogen, hoewel de effectiviteit daarvan beperkt is en afhangt van de specifieke klinische situatie.

Bestaat er een behandeling op volwassen leeftijd? Bij mannen van 20 of 30 jaar verschuift de focus van de behandeling meestal: het gaat dan niet langer om het behoud van de vruchtbaarheid, omdat die vaak al is aangetast, maar vooral om het voorkomen van teelbalkanker. Daarom is de meest aanbevolen optie in deze gevallen het verwijderen van de testikel (orchidectomie). Een testikel die tientallen jaren buiten het scrotum heeft gezeten, heeft namelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van kwaadaardige tumoren. Bovendien is de testikel op die leeftijd vaak al sterk geatrofieerd en niet meer functioneel voor de productie van sperma van goede kwaliteit.

Cryptorchisme, vruchtbaarheid en geassisteerde voortplanting

Op volwassen leeftijd ontdekken veel mannen het verband tussen cryptorchisme en vruchtbaarheid wanneer zwanger worden niet vanzelf lukt. Zelfs na een succesvolle operatie op jonge leeftijd kan de spermakwaliteit onvoldoende zijn voor een spontane zwangerschap. Dit komt vooral voor wanneer er sprake was van bilateraal cryptorchisme (aan beide testikels) of wanneer de operatie laat werd uitgevoerd.

In deze gevallen kan geassisteerde voortplanting helpen om veel van de reproductieve problemen die met cryptorchisme samenhangen te overwinnen. Bij Tambre worden het onderzoek naar en de behandeling van mannelijke vruchtbaarheid op zeer gespecialiseerde wijze uitgevoerd dankzij ons eigen andrologielaboratorium, dat beschikt over geavanceerde technologie en specialisten. Deze aanpak maakt het mogelijk om de spermakwaliteit, de testikelfunctie en de werkelijke impact van cryptorchisme bij elke patiënt nauwkeurig te analyseren.

Afhankelijk van de situatie kunnen geavanceerde technieken worden aanbevolen, zoals in-vitrofertilisatie (IVF) of intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI). Deze technieken maken het mogelijk om zwanger te worden, zelfs wanneer het aantal of de kwaliteit van de zaadcellen verminderd is.

In complexere situaties, bijvoorbeeld wanneer het spermaonderzoek geen zaadcellen laat zien of er ernstige afwijkingen bestaan, is het ook mogelijk om zaadcellen rechtstreeks uit de testikel te verkrijgen met specifieke technieken, zoals een testikelbiopsie (TESE). Deze eenvoudige chirurgische ingreep maakt het mogelijk om via kleine incisies testikelweefsel te verkrijgen. Dit weefsel wordt vervolgens verwerkt in ons Andrologielaboratorium om de zaadcellen te verkrijgen die nodig zijn voor een IVF-behandeling. De verkregen zaadcellen kunnen worden ingevroren en/of vers worden gebruikt in een vruchtbaarheidsbehandeling met ICSI. Op deze manier kunnen mannen zonder zaadcellen in het ejaculaat (azoöspermie) dankzij een testiculaire biopsie toch de kans krijgen om vader te worden met hun eigen gameten.

Heb je vragen over hoe cryptorchisme de vruchtbaarheid kan beïnvloeden of heb je behoefte aan een gespecialiseerde beoordeling? Neem dan contact op met Tambre. In onze klinieken in Madrid en Alicante beschikken jullie over gespecialiseerde teams voor complexe vruchtbaarheidsproblemen. Wij onderzoeken jullie situatie zorgvuldig en begeleiden jullie bij de meest geschikte opties om zwanger te worden, ondanks cryptorchisme of andere mannelijke vruchtbaarheidsproblemen.

cryptorchisme en geassisteerde voortplanting bij Tambre

Veelgestelde vragen over cryptorchisme en vruchtbaarheid